Trên Facebook, TikTok, các group cộng đồng hay diễn đàn, không khó để bắt gặp những nội dung công kích 789 Club với cùng một mô-típ quen thuộc: ảnh chụp mập mờ, caption đầy giận dữ, tài khoản đăng bài ẩn danh và phần bình luận hùa theo rất nhanh. Điểm chung của các nội dung này là đánh mạnh vào cảm xúc nhưng lại rất yếu về dữ kiện. Chỉ cần nhìn đúng dấu hiệu, keonhacai5 tin rằng bạn hoàn toàn có thể nhận ra đâu là phản ánh cần lắng nghe, đâu là bài dựng để gây nhiễu.
Chiêu trò bôi xấu 789 Club trên social thường vận hành theo công thức nào?
Những nội dung công kích trên social hiếm khi xuất hiện một cách ngẫu nhiên. Phần lớn chúng đi theo một công thức khá quen thuộc: tạo cảm giác có chứng cứ, kích hoạt cảm xúc thật nhanh, dùng tài khoản khó truy vết để phát tán, rồi tận dụng bình luận đám đông để đẩy nhận thức đi xa hơn dữ kiện thật sự. Với 789 Club, kiểu dắt dư luận này lặp lại khá nhiều, chỉ khác nhau ở cách trình bày bề ngoài.
Mục tiêu không phải làm rõ sự việc mà là dẫn người đọc đến kết luận sẵn
Một phản ánh thật thường bắt đầu từ vấn đề cụ thể và hướng về việc làm rõ vấn đề đó. Ngược lại, bài dắt dư luận thường bắt đầu bằng kết luận, sau đó mới ghép thêm ảnh, lời kể hoặc bình luận để tạo cảm giác nội dung đó đã được chứng minh.
Điểm đáng chú ý là người đọc thường bị kéo đi rất nhanh nếu bài viết đánh trúng tâm lý sợ hãi hoặc bức xúc. Chỉ cần tạo ra vài giây dao động, nội dung kiểu này đã đạt được hiệu quả đầu tiên.
Social là môi trường lý tưởng để tin nhiễu lan nhanh hơn dữ kiện
Trên mạng xã hội, hình ảnh bắt mắt, caption mạnh và bình luận đông thường lan nhanh hơn những nội dung bình tĩnh, có kiểm chứng. Đây là lý do các bài bôi xấu 789 Club thường không đầu tư nhiều vào dữ kiện đầy đủ, mà tập trung vào việc dựng cảm giác “có chuyện lớn” để thuật toán và đám đông tự lan truyền phần còn lại.
Chính vì vậy, muốn không bị cuốn theo, người đọc cần nhìn ra công thức đứng sau bài viết thay vì chỉ phản ứng với vẻ ngoài ồn ào của nó.
Ảnh cắt ghép, chỉnh sửa mờ ám hoặc thiếu ngữ cảnh là chiêu quen thuộc nhắm vào 789 Club
Trong nhiều đợt công kích trên social, hình ảnh luôn là phần được tận dụng đầu tiên để tạo cảm giác bài viết có căn cứ. Người xem thường tin ảnh nhanh hơn tin chữ, vì ảnh tạo cảm giác trực quan và khó chối cãi. Nhưng trên thực tế, một hình ảnh thiếu ngữ cảnh hoàn toàn có thể bị dùng để dẫn người đọc đến một kết luận sai.
Người xem thường chỉ được thấy phần gây hoang mang nhất
Một trong những thủ pháp quen thuộc là cắt khung hình chỉ để lại phần hiển thị lỗi, trạng thái thất bại hoặc thông báo bất lợi. Trong khi đó, những phần quan trọng để hiểu toàn bộ sự việc như thời gian, mã giao dịch, thao tác trước đó hoặc chuỗi xử lý liên quan lại bị loại bỏ khỏi khung hình.
Khi chỉ nhìn thấy một mảnh rất nhỏ của câu chuyện, người xem dễ tưởng mình đang nhìn vào toàn bộ bằng chứng. Đây chính là điểm khiến ảnh chụp mập mờ trở thành công cụ rất hiệu quả trong các bài bôi xấu 789 Club.
Video ngắn thiếu đầu thiếu đuôi cũng là cách bóp méo ngữ cảnh
Không chỉ ảnh tĩnh, video ngắn cũng thường được dùng theo cách tương tự. Một đoạn quay có thể chỉ zoom vào chi tiết gây hoang mang rồi dừng lại đúng trước phần giải thích nguyên nhân hoặc trước bước xử lý tiếp theo. Người xem vì thế bị giữ lại ở cảm xúc tiêu cực mạnh nhất mà không có cơ hội nhìn đầy đủ bối cảnh.
Đây là kiểu dẫn dắt rất phổ biến trên nền tảng video ngắn, nơi vài giây đầu tiên đủ để tạo ấn tượng mạnh hơn cả một chuỗi dữ kiện phía sau.
Hình ảnh càng mờ, càng cắt, càng phải cảnh giác
Một hình ảnh không đầy đủ ngữ cảnh chưa bao giờ đủ để kết luận bản chất của sự việc. Với các nội dung nhắm vào 789 Club, càng thấy ảnh mờ, ảnh crop, video ngắn bị cắt đoạn hoặc thiếu thông tin nền, người đọc càng cần giữ khoảng cách.
Bằng chứng thật sự phải cho phép người khác đối chiếu. Còn nếu hình ảnh chỉ tạo cảm giác mà không cho kiểm tra, đó là dấu hiệu đáng nghi rõ ràng.
Cách nhận ra bài dắt dư luận về 789 Club chỉ sau vài phút đọc
Giữa quá nhiều tiếng ồn trên social, người đọc không thể kiểm chứng mọi thứ theo cách quá phức tạp. Tuy vậy, vẫn có một nguyên tắc rất đơn giản để lọc nhanh phần lớn bài dắt dư luận: nội dung nào khiến bạn sợ ngay, tức ngay, muốn chia sẻ ngay nhưng lại không cho đủ dữ kiện để kiểm tra, thì đó là lúc phải dừng lại.
Nhìn vào ngữ cảnh của hình ảnh
Điều đầu tiên cần soi là hình ảnh có đầy đủ ngữ cảnh hay không. Có thấy thời gian không, có thấy chuỗi thao tác không, có thấy phần trước và sau sự cố không, hay chỉ là một mảnh rất nhỏ được cố tình cắt ra để tạo ấn tượng xấu. Nếu ảnh không cho kiểm tra mà chỉ cho cảm giác, giá trị chứng minh của nó rất thấp.
Nhìn vào lượng dữ kiện trong caption
Điều thứ hai là xem caption có cung cấp dữ kiện cụ thể hay chỉ toàn kết luận. Một nội dung đáng tin phải giúp người đọc hiểu sự việc theo trình tự. Còn nếu chỉ có kết luận nặng nề mà thiếu phần giải thích rõ ràng, đây là dấu hiệu của bài viết đang cố dắt cảm xúc thay vì cung cấp thông tin.
Nhìn vào lịch sử tài khoản đăng bài và hệ bình luận
Điều thứ ba là kiểm tra tài khoản đăng bài có lịch sử đáng tin hay không. Điều thứ tư là quan sát phần bình luận có dấu hiệu bị dàn dựng không, chẳng hạn nhiều nick lạ vào hùa bằng cùng kiểu câu chữ trong thời gian rất ngắn.
Chỉ cần soi bốn điểm này, người đọc đã có thể lọc được phần lớn các bài bôi xấu 789 Club được dựng theo công thức quen thuộc.
Kết luận
Chiêu trò bôi xấu 789 Club trên social thực ra không mới, chỉ được lặp đi lặp lại dưới những hình thức ngày càng tinh vi hơn. Ảnh cắt ghép, caption kích động, tài khoản ẩn danh và nội dung thiếu nguồn là những dấu hiệu rất quen thuộc của bài dắt dư luận. Vì vậy, muốn không bị dắt mũi, điều quan trọng nhất vẫn là nhìn vào dữ kiện, nhìn vào nguồn phát tán và giữ lý trí trước mọi nội dung công kích 789 Club.
